Chợ rao vặt trực tuyến: Ngày ấy bây giờ

Là mô hình thương mại điện tử (TMĐT) xâm nhập vào Việt Nam từ những ngày đầu của làn sóng internet, hơn 10 năm qua sự cạnh tranh trên thị trường C2C (Customer to Customer: Khách hàng đến khách hàng) chưa hề trầm lắng, nhiều người tham gia và cũng không ít kẻ bỏ cuộc.

Sự phổ biến của các thiết bị di động thông minh kết nối internet và dịch vụ 3G giá rẻ như cánh tay nối dài của mô hình C2C, nhiều trang web mới gia nhập thị trường nhưng đã có sự tăng trưởng chóng mặt về lượng người sử dụng nhờ vào xu hướng này.

Hiểu rõ hơn về mô hình C2C

C2C là mô hình được tạo ra để khách hàng tương tác trực tiếp với nhau thông qua hệ thống trang web. Khách hàng ở đây là những nhà buôn bán cá nhân, chủ các cửa hàng nên nguồn hàng kinh doanh rất đa dạng, có thể là đồ đã qua sử dụng, đồ mới, đồ xách tay và cả đồ cho tặng…

Điểm phân biệt của các trang web C2C và các trang web B2C (Business to Customer: Doanh nghiệp đến khách hàng) hoặc B2B2C (Business to Business to Customer: Doanh nghiệp đến doanh nghiệp/khách hàng) là các trang web này chỉ dừng ở việc rao vặt, tức đăng tin bán sản phẩm của người bán và không cung cấp các dịch vụ khác như giao nhận, thanh toán đảm bảo…

Về phương thức hoạt động, các tin về sản phẩm sẽ được đăng ở các trang web C2C và chia ra theo chuyên mục như thời trang, đồ điện tử…Theo đó, nguồn thu của các trang web này sẽ đến từ việc thu phí đăng ký thành viên, đăng tin rao vặt và bán banner quảng cáo cho chủ cửa hàng là thành viên của trang web hoặc các doanh nghiệp dù chưa là thành viên nhưng có nhu cầu quảng cáo.

Ngoài việc bán quảng cáo, đa phần các trang C2C trong nước hiện nay đều không thu các loại phí như đăng ký thành viên, tạo chuyên mục…của khách hàng. Tuy nhiên, “không có bữa ăn trưa nào miễn phí” với tốc độ vài trăm tin đăng rao vặt/ngày trên mỗi chuyên mục, tin rao vặt của khách hàng sẽ nhanh chóng chìm vào quên lãng. Để tin luôn nằm trong khả năng người mua có thể tìm ra, các trang C2C đưa ra hình thức nhắn tin nạp tiền từ điện thoại để “đẩy” tin lên đầu. Đây là nguồn thu chủ yếu sau việc bán quảng cáo của các trang C2C hiện nay.

Người cũ, người mới trong miếng bánh thị phần

Thành lập năm 2005, diễn đàn mua bán 5giay.com (bây giờ 5giay.vn) được xem là một trong các trang web theo mô hình C2C có quy mô hoạt động rầm rộ và thành công nhất ở khu vực thành phố Hồ Chí Minh. Đây cũng là trang web áp dụng đủ cả bốn hình thức thu phí như phí tạo tài khoản (15,000 đồng/tin nhắn), thu phí tạo chủ đề mua bán (5,000 đồng/tin nhắn), thu phí giữ tin đăng luôn nằm trong phạm vi có thể tìm thấy và thu phí từ việc quảng cáo banner.

Theo một nguồn tin chưa kiểm chứng, 5giay.vn có doanh thu quảng cáo từ 1,5 – 2 tỷ đồng/tháng. Theo ước tính của người viết, riêng mục quảng cáo ở trang chủ với bảng báo giá từ tháng 8/2013 của diễn đàn này, 5giay.vn thu về hơn 500 triệu đồng/tháng (trang chủ của diễn đàn hiện có 1 top banner, 2 great banner, 6 haft banner và 3 right bannner). Theo similarweb, công cụ xếp hạng trang web của Israel, 5giay.vn hiện được xếp hạng 62 về lượt truy cập ở Việt Nam ( khoảng 5,6 triệu lượt truy cập/tháng).

Trong khi đó, ở khu vực phía Bắc thị trường có nhiều sự lựa chọn hơn với hai ông lớn là rongbay.com của VCCorp và muaban.net thuộc Báo Mua và Bán. Cả hai đều có thứ hạng khá cao trên trang similarweb là 173 và 131.

Khoảng hơn một năm trở lại đây, thị trường cũng xuất hiện hai gương mặt mới là chotot.vn thuộc tập đoàn rao vặt trực tuyến 701Search, đơn vị có vốn đầu tư từ Singapore và Na Uy; cùng với Lamido.vn thuộc tập đoàn Rocket Internet. Theo thống kê từ similarweb, chotot.vn dù chỉ mới gia nhập thị trường nhưng hiện đang đứng thứ 28 ở Việt Nam với khoảng 6,8 triệu lượt truy cập/tháng, số liệu này chỉ bao gồm người dùng trên desktop. Điều này không có gì khó hiểu khi hơn một năm qua 701Search chi khá mạnh cho khâu tiếp thị của chotot.vn, từ mạng xã hội Facebook đến truyền hình.

chotot

Trong khi đó Lamido.vn khá khiêm tốn khi đứng thứ 385 ở Việt Nam với gần 1 triệu lượt truy cập/tháng sau 10 tháng ra mắt. Tuy nhiên, với tiềm lực của Rocket Internet, nhiều khả năng Lamido.vn sẽ được tiếp sức bằng cách chi mạnh tay cho truyền thông trong thời gian tới như công ty đã từng làm với Lazada.vn.
Không chỉ có các trang rao vặt với nhiều mặt hàng, thị trường cũng xuất hiện các trang C2C chuyên về một mặt hàng như ô tô, xe máy chẳng hạn. Có thể kể đến như choxe.net (2005), bonbanh.com (2006) và gần đây nhất là carmudi (2014).

Cơn sốt di động hóa

Trong một cuộc nói chuyện gần đây, ông Bryan Teo, Tổng giám đốc chotot.vn cho biết tính đến tháng 8 năm 2014, website có 500 triệu pageviews/tháng; giá trị giao dịch thành công hơn 100 tỷ đồng/ngày. Theo số liệu từ AT Internet, trung bình một tháng có khoảng 10 triệu người truy cập vào chotot.vn. “60% trong số đó đến từ các thiết bị di động.”

Đây là điều không khó hiểu trong bối cảnh các thiết bị di động thông minh đang bùng nổ ở thị trường Việt Nam. Theo hãng nghiên cứu thị trường Gfk, trong năm 2013, Việt Nam tiệu thu khoảng 7 triệu chiếc điện thoại di động thông minh, con số này tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm 2012.

Với nền tảng băng thông rộng, các điểm kết nối Wi-fi miễn phí khá phổ biến ở Việt Nam và sự bùng nổ của thêu bao 3G, có thể nói 7 triệu chiếc điện thoại di động thông minh tương đương với 7 triệu khách hàng tiềm năng của nhà cung cấp dịch vụ C2C. Vì theo thống kê của công ty nghiên cứu thị trường Cimigo trong 2 năm liên tiếp là 2012 và 2013, thói quen lên internet của người Việt Nam vẫn là tìm kiếm sản phẩm và đọc tin tức.

Đồng quan điểm với ý kiến này, ông Bryan Teo cho biết cơn sốt di động hóa sẽ ngày càng rõ nét hơn vào các năm tới vì Việt Nam có dân số trẻ, yêu thích công nghệ và nó sẽ tác động tích cực đến thị trường C2C.

Và căn bệnh cũ

Có thể nói bức tranh của các trang web C2C đã thay đổi rõ rệt trong 10 năm qua tuy nhiên mặt hạn chế của mô hình này là thiếu niềm tin của người tiêu dùng thì vẫn không thay đổi. Theo Hội tiêu chuẩn và Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam (VINASTAS) cho biết năm 2013 có rất nhiều vụ khiếu nại mua hàng qua mạng nhưng không có địa chỉ thực như đã quảng cáo nên không thể giải quyết được. Trong khi đó theo theo nhận định của Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (Bộ Công Thương), tình trạng lừa đảo khi mua bán qua mạng ngày càng gia tăng là trở ngại chính trong việc phát triển của thương mại điện tử hiện nay ở Việt Nam, trong khi phương thức mua bán này ngày càng trở nên phổ biến và rất hiệu quả ở nhiều nơi trên thế giới.

Để giải quyết vấn đề lừa đảo, nhất là trong môi trường C2C, các công ty gần như phải là người tạo niềm tin cho khách hàng của họ. Ông Bryan Teo của chotot.vn cho biết, công ty có hơn 100 nhân sự duyệt khoảng 50.000 tin rao vặt hằng ngày để tăng tính an toàn cho người sử dụng.

“Có hai vấn đề TMĐT Việt Nam chưa giải quyết được là thanh toán trực tuyến và niềm tin người tiêu dùng. Chotot.vn đóng vai trò là cầu nối giúp người tiêu dùng mua bán hiệu quả, thuận tiện và an toàn. Chúng tôi đang tích cực giải quyết bài toán niềm tin của khách hàng.”, ông Bryan Teo nói.

Công Sang