Chọn mô hình kinh doanh như chọn vợ: Nên chọn chân dài hay chung thủy?

Nhiều bạn hỏi nên theo mô hình gì. Nhiều bạn hỏi làm sao gọi được vốn. Tìm mô hình giống như tìm vợ. Gọi vốn giống như xin tiền cưới vợ. Tìm hiểu mãi, yêu mãi mà không chịu cưới cô nào cả là có vấn đề. Xin tiền cưới vợ rồi mà cứ ngó nghiêng cô nọ, say sưa kể chuyện cô kia là có vấn đề.


Mô hình kinh doanh giống như cô gái. Cô thì chân dài, cô thì có duyên, cô thì nấu ăn ngon… Có mô hình doanh thu tốt, có mô hình lợi nhuận tốt, có mô hình cashflow nhanh… Cô nào hay thì khó tán, cô nào dễ tán thì lại chưa chắc thấy hay, có cô lúc chưa tán được thấy hay lúc tán được rồi lại thấy chán. Thỉnh thoảng có cảm giác bồ thằng bạn hay hơn bồ mình. Đang mải mê làm một mô hình, thấy công ty thằng bạn nó PR oách quá, lại đâm ra băn khoăn mình có đi đúng hướng không.

 

Về việc nên chọn cô nào thì đã có một bài trước đây. Nói chung môn phái TFI khuyên nên chọn “ngon ít người biết”, không nên chọn “mốt kinh điển” hoặc “mốt mới”. Có rất nhiều mô hình định giá trên 1 tỷ đô, ít người biết, chưa có ai làm ở VN, TFI cũng sưu tầm được vài chục cái.

 

Nhưng khi chọn thì nên như chọn vợ. Tìm hiểu chán đi. Nghiên cứu chán đi. Yêu chán đi. Hiếm khi tìm được người hoàn hảo, hợp với mình mọi mặt. Nhưng trước sau phải quyết định lấy vợ. Lúc đó tìm người nào hợp với mình nhất, cảm thấy gắn bó được lâu dài, không hoàn hảo thì sống với nhau sẽ thích nghi sau. Cứ lựa chọn mô hình tới lui cơ hội thị trường sẽ qua mất, mình sẽ già mất, các co-founder và nhân viên sẽ sốt ruột bỏ đi mất.

 

Chọn cái nào hợp với sở trường của mình nhất, mình thấy đam mê nhất, có thể dành nhiều năm xây dựng nó nhất. Chọn cái nào ít người đang theo đuổi, ít anh tán. Trừ khi mình tự tin là đẹp trai nhất, chai mặt nhất trong cả đám 30 anh. Nhưng cẩn thận, hôm nay tưởng tán được rồi, chiếm lĩnh vị thế số 1 rồi, có những 30 anh tán thì mấy hôm nữa lại có anh khác thành số 1 thì sao? Đừng chắc mẩm là sản phẩm của mình hay hơn của 30 anh kia, có thể hay hơn thật nhưng 3 hôm nữa mình ra sản phẩm họ lại làm hay hơn mình. Cần một lợi thế gì bền vững như khách hàng trung thành nhất, đông nhất, hợp đồng dài hạn độc quyền với đối tác, mạng lưới phân phối mạnh nhất, nhiều nội dung hay và phong phú nhất… Để có được lợi thế đó, cần sở trường, cần đam mê, và kiên định theo đuổi một lộ trình, chiến lược.

 

Chọn xong, tán xong, đi gọi vốn đầu tư. Giống như xin tiền bố mẹ để cưới. Lúc đó phải chứng tỏ mình yêu thật lòng, chỉ yêu 1 cô. Nhiều founder say sưa kể chuyện mô hình kinh doanh, investor nghe sướng bùi tai. Mấy hôm sau gặp lại thấy say sưa kể mô hình khác. Mày yêu một cô thôi, chứ luyên thuyên thế tao gửi thiệp mời đặt đồ ăn xong rồi lại bỏ nhau mất mặt bố mẹ. Cưới rồi lại đi lăng nhăng mất mặt bố mẹ. Founder bảo: không sao, em làm cái này, thằng bạn em làm cái kia em hỗ trợ nó, em thấy cả 2 cái đều hay. Mày lấy vợ mày, nó lấy vợ nó, mỗi thằng tập trung vào mà xây dựng gia đình đẻ con đẻ cái, lại cứ đi quan tâm đến vợ nó làm chi?

 

Nhà đầu tư muốn founder tập trung, hết mình hết sức, 5-7-10-20 năm ròng rã nếu cần, khó khăn chết lên chết xuống nếu cần, nhưng phải gắn bó với 1 mô hình, 1 công ty. Hết sức rồi nếu thấy sai hướng thì mới đổi. Chưa gì đã nhăm nhe 2-3 hướng khác nhau, rất mất lòng tin.

 

Team ngon. Mô hình ngon. Nghiêm túc quyết tâm chung thủy. Đó là 3 yếu tố nhà đầu tư cần để cấp tiền cưới vợ.

 

Sau đó là câu chuyện đối tượng khách hàng, định vị sản phẩm, chiến lược tiếp cận. Cũng nghiên cứu chán đi rồi chỉ kiên định với 1 thôi. Nhưng cái này để hồi sau chia sẻ…

 

Chọn 1 mô hình rồi (cưới vợ), thành công ra tiền rồi (đẻ con), 5-7 năm sau lại chọn thêm mô hình mới không ai cấm. Lấy vợ rồi thì chịu


TS. Phạm Minh Tuấn

Chủ tịch HĐQT TOPICA Founder Institute

Chú thích:

– cashflow: dòng tiền

– founder: nhà sáng nghiệp

– co-founder: đồng sáng nghiệp

– team: nhóm, đội

– TFI: TOPICA Founder Institute – Học viện sáng nghiệp TOPICA