Đế chế TMĐT Rakuten – Gã khổng lồ kín tiếng

Năm 1996, một nhân viên ngân hàng Industrial Bank of Japan có tên Hiroshi Mikitani quyết định từ bỏ công việc có thu nhập và danh tiếng tốt tại Nhật Bản. Đây được xem là hành động phá lệ so với truyền thống người Nhật.

Một năm sau đó, 1997, Mikitani thành lập nên Rakuten cùng nền tảng trung tâm mua sắm trực tuyến Rakuten Ichiba.

3 năm sau, để thu hút đầu tư mở rộng kinh doanh, Rakuten tiến hành IPO trên sàn JASDAQ. Kể từ đây, không chỉ giới hạn trong hoạt động trung tâm thương mại trực tuyến, Rakuten còn vươn cánh tay sang dịch vụ khách sạn trực tuyến, chứng khoán, tiền điện tử, thể thao, truyền thông,… đồng thời mở rộng quy mô thông qua con đường M&A.

Hiroshi Mikitani

Hiroshi Mikitani

Không chỉ dừng lại ở thị trường Nhật Bản, Rakuten còn tiến thẳng tới đại bản doanh của hai gã không lồ Amazon, eBay bằng việc mua lại Buy.com với giá 250 triệu USD năm 2010 và đổi lại thành thương hiệu “Rakuten.com Shopping”. Với chiến lược toàn cầu hóa, Rakuten còn thâu tóm Priceminister (Pháp), Ikeda (Brasil), Play.com (Anh),… để gia nhập các thị trường mới này.

Hệ sinh thái Rakuten

Hiện Rakuten sở hữu cũng như góp vốn với hàng loạt công ty đủ các lĩnh vực như Rakuten Auction, Rakuten Logistics, Rakuten Travel, Rakuten Bank,… Hãng này xây dựng chiến lược phát triển dựa trên hệ sinh thái gồm 3 cột trụ: Thương mai điện tử, Tài chính và Nội dung số.

Hệ sinh thái Rakuten (Nguồn: Báo cáo thường niên 2013)

Hệ sinh thái Rakuten (Nguồn: Báo cáo thường niên 2013)

Theo báo cáo thường niên năm 2013, mảng dịch vụ Internet đóng góp 57,1% doanh thu với sự góp mặt lớn nhất của Rakuten Ichiba, Rakuten Travel. Mảng tài chính Internet chiếm 36,5% đến từ Rakuten Card, Rakuten Securities,… Năm 2013, Rakuten chiếm hầu hết vị trí hàng đầu trong lĩnh vực dịch vụ internet Nhật Bản.

Với gốc rễ là thương mại điện tử, Rakuten khá mạnh tay khi đầu tư vào những thương vụ lớn nhằm tận dụng và phát triển mảng kinh doanh này. Năm 2013, Rakuten đầu tư 50 triệu USD vào Pinterest. Theo lời của CEO Mikitani, với ý tưởng cá nhân hóa và sáng tạo, Pinterest là mạng xã hội phù hợp nhất với công ty này.

Đầu năm 2014, Rakuten một lần nữa lại gây chú ý khi mua lại ứng dụng nhắn tin Viber. Tính đến thời điểm đó, Viber có 345 triệu người dùng trên khắp thế giới. Sau thương vụ này, lượng thành viên đăng ký dịch vụ của Rakuten tăng từ mức gần 200 triệu người dùng lên 500 triệu người dùng.

Xếp hạng trên thị trường liên quan tới IT nội địa (Nguồn: Báo cáo thường niên 2013)

Xếp hạng trên thị trường liên quan tới IT nội địa (Nguồn: Báo cáo thường niên 2013)

Theo tiết lộ của Rakuten, hãng này mua Viber với nhắm tới 3 mục tiêu: Phát triển mô hình Viber độc lập như trò chơi, stickers; nắm lấy xu hướng phát triển công nghệ đầy tiềm năng hiện nay và tích hợp Viber vào hệ sinh thái nhằm gia tăng giá trị cho các dịch vụ internet hiện tại của Rakuten.

Trang web lớn cho công ty nhỏ

Khi được báo chí quốc tế gọi Rakuten với cái tên “Amazon.com phiên bản Nhật”, CEO Mikitani cho biết sự so sánh này có phần không chính xác. Mục tiêu của Amazon là luôn luôn chú trong vào sản phẩm và khách hàng bằng việc cải thiện phân phối và lựa chọn.

Đối với Rakuten, mục tiêu lại thiên về trải nghiệm mua sắm của khách hàng với nền tảng của chính nó. Rakuten làm việc trên nguyên tắc “Omotenashi”, vốn là cách tiếp cận theo hướng Nhật Bản trong việc mang tới chất lượng cao và dịch vụ mang tính cá nhân.

“Ở Nhật Bản, nếu bạn đến một quán cà phê, một cửa hàng hay bất kỳ doanh nghiệp địa phương nào, bạn sẽ nhận thấy một chuẩn mực rất cao trong dịch vụ cá nhân”, nhà sáng lập kiêm CEO Rakuten chia sẻ, “Internet nên được phát triển theo hướng này”.

Rakuten có thể được ví như một siêu thị khổng lồ trên mạng Internet, nơi các nhà cung cấp có thể đăng ký sở hữu một gian hàng nhỏ để tiếp thị sản phẩm của mình với khách hàng. Mặc dù trong “đại siêu thị” Rakuten có không ít tên tuổi đình đám như Adidas, Toshiba…, trang web này vẫn chú trọng việc hỗ trợ những nhà cung cấp nhỏ lẻ bằng những biện pháp thiết thực và rất cụ thể.

Một ví dụ tiêu biểu về tác động tích cực của Rakuten đối với thị trường thương mại nhỏ ở Nhật Bản như sau: Một nông dân muốn bán số trứng của mình trên Rakuten, ông được hỗ trợ hướng dẫn cách thức chụp ảnh quá trình cho gà ăn và ấp trứng để chứng minh các sản phẩm của ông là đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và có nguồn gốc luôn tươi mới. Sau đó ông đăng tải những bức ảnh này lên website Rakuten.

Doanh thu của Rakuten không ngừng tăng trưởng trong các năm qua

Doanh thu của Rakuten không ngừng tăng trưởng trong các năm qua

Hiệu quả vượt xa so với mong đợi của bản thân người bán: số lượng đơn đặt hàng tăng lên chóng mặt, chẳng mấy chốc doanh thu từ duy nhất việc bán trứng của người nông dân nọ đã cao hơn cả mức doanh thu trung bình của nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp khác.

So với hình thức bán hàng trực tiếp truyền thống, bán hàng trên Rakuten có lợi thế hơn nhiều do tiết kiệm được chi phí thuê mặt bằng, sửa chữa bảo dưỡng cửa hàng, lại có khả năng tiếp cận phạm vi khách hàng rộng hơn rất nhiều. Do vậy từ các tiểu thương tới các thương hiệu lớn ở Nhật đều nhanh chóng đăng ký cho mình một gian hàng trên Rakuten.

Một điểm khác biệt và tạo ra thành công của Rakuten so với Amazon trên xứ sở hoa anh đào chính là nhờ hệ thống sinh thái đa dạng. Với chiến lược sử dụng Rakuten Super Points trong đó kết nối tất cả những dịch chuyển trong hệ sinh thái của tập đoàn này tạo ra mạng lưới khách hàng trung thành lớn.

Khi sử dụng dịch vụ của Rakuten, những người dùng được tính điểm chung, vì vậy một khách hàng có thể dùng điểm mua hàng trực tuyến từ Ichiba để đặt một kỳ nghỉ với mảng du lịch của tập đoàn này. Sự linh hoạt của hệ thống điểm này đã trở nên phổ biến với những thành viên khi con số tỷ lệ sử dụng chéo tới 55,4% năm 2013.

Hiện gần 90% người dùng internet tại Nhật Bản đã đăng ký tại Rakuten và tập đoàn này đang vận hành cho khoảng 40.000 doanh nghiệp và dịch vụ khác nhau tên khắp thế giới. Rakuten có thể xem hình mẫu thành công điển hình nhờ việc am hiểu văn hóa địa phương và thói quen người tiêu dùng đối với bất kỳ doanh nghiệp châu Á nào, đặc biệt trong ngành kinh doanh trực tuyến.