Gặp gỡ những “Đại gia” khởi nghiệp ở Israel

Trong hàng ngàn công ty khởi nghiệp ở Israel, rất nhiều công ty đã niêm yết ở sàn chứng khoán Mỹ và được “sang tay” với giá hàng trăm triệu đôla.

Ông chủ của Viber – ứng dụng có hơn 400 triệu người dùng hiện nay trên toàn thế giới hóa ra “bụi đời” hơn tưởng tượng. Và nửa đêm về sáng ngồi uống bia, lại cũng gặp một câu chuyện đang muốn thay đổi thế giới.

Talmon Marco - CEO và là người sáng lập Viber

Talmon Marco – CEO và là người sáng lập Viber

Từ ngày được định giá gần 1 tỉ USD Mỹ, Viber trang trí lại văn phòng của mình cho vui nhộn hơn. Nguyên một tầng của khu văn phòng được phủ bởi màu tím và mọi nơi đều có dấu vết của sự nguệch ngoạc đầy ngẫu hứng, các miếng dán đủ mọi hình thù xuất hiện mọi nơi.

Ngồi làm việc, gác chân lên bàn

Một trong bốn anh chàng sáng lập Viber từ ngày đầu tiên vào tháng 3-2010 nhìn như một nhân vật hoạt hình: béo tròn, trắng mũm mĩm và mặc một cái áo thun đã ngả màu với đủ mọi họa tiết trên đời. Anh dẫn chúng tôi vòng quanh văn phòng và giới thiệu: “Đây là đội đang hỗ trợ cho khoảng mấy chục triệu người đang dùng Viber ngay thời điểm này, đảm bảo cho việc giao tiếp của họ được thông suốt. Đây là nhóm đang sửa những lỗi của phiên bản Viber bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau vì có sự khác biệt giữa ký tự giữa các quốc gia. Phòng này còn chưa có người vào vì họ là team marketing nhưng làm việc theo múi giờ của bên kia Trái đất…”.

Mọi người ăn mặc thoải mái, thư giãn, ngồi làm việc gác hẳn chân lên bàn. Đến một căn phòng vô cùng sặc sỡ, anh ngoắc người bạn đang ngồi ôm cái màn hình máy tính to kinh khủng ra và bảo: “Này, Việt Nam sang này”. Anh chàng là giám đốc thiết kế, nhảy chân sáo bước ra, ồ lên ngạc nhiên: “Có ai mang phở sang không? Tôi mới ở Việt Nam hai tháng trước, thấy thèm phở rồi…”.

Điểm dừng cuối cùng của tour tham quan “nhà tím” là căn tin, nơi có nhà sáng lập và Tổng Giám đốc Talmon Marco đang chờ. Anh chàng đại gia này cầm một chồng ly giấy, tất nhiên cũng màu tím, đưa cho mỗi người một cái và bảo: “Tự nhiên như ở nhà nhen, ở đây có trà, cà phê, đủ mọi loại nước ngọt. Còn ai muốn uống nước cam ép thì để tôi phục vụ”. Xong anh te te đi đến cái máy, cho trái cam vào, chạy lọc cọc vòng quanh cái máy và nước cam ép chảy xuống, rất điệu nghệ.

Marco ra vẻ chủ nhà: “Tôi tranh thủ nói một chút về Viber, xong các bạn nhớ kể cho tôi nghe về start up và các quán bar ở Việt Nam để lần sau tôi sang còn đi khám phá nữa”. Rồi anh chàng mặc áo thun đen có dòng chữ “Chúng tôi đã ra đại chúng rồi”, quần jeans bạc màu và đôi giày da lộn màu xám cũ rích bắt đầu nói về mình: “Tôi sinh ra ở Israel, đi lính, đi học ở đây nhưng phần lớn thời gian sau đó thì lại ở Mỹ cho thuận tiện công việc. Tôi đã mở vài công ty trước khi có Viber, cũng không mấy thành công, chẳng hạn iMesh – một dịch vụ chia sẻ dữ liệu… À, như mọi người, tôi vào lính nhưng có trình bày về khả năng của mình nên được vào làm việc ở phòng công nghệ thông tin, sau một thời gian thì tôi được bổ nhiệm làm giám đốc công nghệ thông tin của bộ chỉ huy trung tâm của lực lượng quốc phòng Israel… Ở Israel mọi người đều đi lính và những mối quan hệ từ môi trường quân đội là vô cùng quan trọng, chẳng hạn một trong những nhân sự quan trọng nhất của Viber cũng là đồng đội của tôi thời còn tại ngũ… Ở đây ai cũng thích làm khởi nghiệp nên vấn đề là mình phải nghĩ ra là làm cái gì hay nhất, phục vụ được nhu cầu của nhiều người nhất và mình cũng có thể làm giỏi nhất. Chúng tôi thấy ai cũng có một nhu cầu thiết yếu là giao tiếp và cụ thể hơn là giao tiếp thông qua thiết bị viễn thông, nhất là nhắn tin và thoại. Cũng có rất nhiều người tham gia thị trường này rồi nhưng chúng tôi bảo nhau là mình cố gắng làm cái ứng dụng nào nó siêu đơn giản và lấy tiêu chuẩn là ông ngoại già ở nhà của mình có thể sử dụng mà không cần phải hướng dẫn gì hết thì mới gọi là thành công. Cuộc sống vốn đã hơi phức tạp và bận rộn rồi nên nếu chúng ta làm mọi thứ đơn giản nhất thì chính là hiệu quả nhất. Có lẽ là nhờ nghĩ ra điều này và bằng mọi cách làm được điều này mà chúng tôi cũng tương đối thành công…”.

Tâm sự của chàng trai gần 2.000 lần đi thuyết phục nhà đầu tư

Buổi chiều, chúng tôi có hẹn ở Trung tâm Khởi nghiệp của Trường ĐH Tel Aviv với lịch trình ghi vỏn vẹn: “Trao đổi về cách bán dự án khởi nghiệp với nhà đầu tư”. Ngồi chờ sẵn là một anh chàng xăm trổ rất nhiều họa tiết trên hai cánh tay. Anh mặc một cái áo len rất mốt và ra dáng dân chơi sành điệu. Anh mở máy và bắt đầu câu chuyện một cách tràn đầy năng lượng: “Tôi tên là Roy Tertman, 32 tuổi, một vợ, một con gái bé xíu xiu, đã năm lần khởi nghiệp, trong đó có hai lần hoàn toàn thất bại, một dự án đã được mua hoàn toàn với giá triệu đô, một đang hơi vất vả, một cái thì đang đi lòng vòng tìm nhà đầu tư mới có tiền làm. Tôi có kinh nghiệm đi trình bày dự án trước nhà đầu tư hơn 1.000 lần, chính xác là gần 2.000 lần và đặc biệt tôi có bộ sưu tập những thứ liên quan đến phim Chiến tranh giữa các vì sao lên đến hơn 300 món…”.

Roy bảo một trong những điều kỳ diệu nhất ở Israel là mọi người thích chia sẻ những điều mình biết. Do đó khi trường đại học gửi email hỏi ai thu xếp đến chia sẻ kinh nghiệm với nhóm Việt Nam thì tôi xung phong trước tất cả người khác. “Một người biết mà giữ riêng thì cái biết sẽ bị mòn đi, đem ra chia sẻ thì sẽ được mài cho sắc bén thứ kỹ năng này hẳn lên” – anh bảo. Và anh say sưa chia sẻ tất cả kinh nghiệm chiến thắng cũng như đau thương mà anh đã gặp phải trong hơn 1.000 lần đối diện với các nhà đầu tư để kiếm tiền làm dự án: “Xứ của khởi nghiệp mà. Đối thủ cạnh tranh đông khiếp. Nhà đầu tư thì không nhiều và khó tính lắm, lại ít thời gian, vậy nên bằng mọi cách chúng ta phải chứng minh được mình là hay nhất, hấp dẫn nhất và tiềm năng nhất. Có khi chỉ có chưa đầy một phút, có khi có được ba phút, có khi được tới bảy phút. Nhưng bao lâu thì cũng phải nói cho hết tất cả những gì quan trọng nhất để hy vọng nhận được cuộc hẹn lần sau, lúc đó mới nói những điều quan trọng khác”.

“Mọi thứ phải bắt đầu từ một vấn đề khó khăn của xã hội và chúng ta đưa ra giải pháp, phải là một giải pháp hay và chưa ai làm tốt bằng mình nhưng lại phải chứng minh được khả năng hiện thực hóa và thương mại hóa nó. Như vậy cần phải kể một câu chuyện hay với những dữ liệu phù hợp. Chẳng hạn, công ty của tôi phát hiện ra chuyện mua bán online thì thứ mà mọi người mua ít nhất chính là giày dép, vì ai cũng sợ mua về mang không vừa chân. Vậy là chúng tôi nghĩ ra một ứng dụng có thể thử giày trực tuyến để xử lý chuyện này. Ai trên đời mà không phải mua giày?” – anh cười, khá thoải mái và có phần tự hào.

Chuyện la cà quán bar

Rất nhiều thanh niên khởi nghiệp ở Israel sống theo múi giờ của Mỹ nên họ thường ra khỏi văn phòng lúc 10 giờ đêm và đi thẳng đến… quán bar. Bởi vậy trong tour du lịch khởi nghiệp mà chúng tôi tham dự có một chương trình hấp dẫn: Tel Aviv về đêm. Hướng dẫn viên là Hanah, một cô gái đang làm luận văn thạc sĩ sau khi tốt nghiệp ĐH du lịch. Hanah bảo: “Chúng ta có hai giờ để đi chơi, tôi sẽ dẫn mọi người đi qua vài cái bar khác nhau. Sau đó muốn ngồi ở đâu thì báo”.

Cuối cùng, sau khi yên vị ở cái bar “hiền hiền” như cách Hanah miêu tả, cô nàng xách chai bia ra ngoài hút thuốc lá. Lọ mọ đi theo, ngồi tán dóc giữa trời mùa đông xứ Trung Đông cũng rất thú vị. Hanah bảo chồng cô đang đi nguyên một tour các nước để tìm nhà đầu tư giai đoạn 2 của công ty nên cô mới được hút thuốc, tuần sau là phải nhịn. Hóa ra chồng của cô nàng mới 30 tuổi nhưng đã khởi động công ty chuyên về ứng dụng “tòa nhà thông minh” có thể tự nhận diện còn bao nhiêu người để điều chỉnh ánh sáng, nhiệt độ cũng như các hướng dẫn tự động khác, đã xong giai đoạn 1 với vài triệu đô la, giờ chuẩn bị sang giai đoạn tiếp thị nên cần thêm nhà đầu tư mới…

Nghe xong thấy tỉnh cả hơi men, cái xứ gì đâu mà chỗ nào cũng gặp đại gia vậy ta?

Trần Nguyên/PLO