Mô hình giáo dục trực tuyến quy mô lớn: Tiềm năng chưa khai phá

Theo công ty nghiên cứu thị trường Taylor Nelson, chi tiêu của người dân Việt Nam dành cho giáo dục chiếm đến 47% tổng chi tiêu, giáo dục luôn là ưu tiên hàng đầu trong các gia đình Việt. Tuy nhiên, thị trường giáo dục Việt Nam còn nhiều mảng chưa khai phá, vì thế, đây là thị trường tiềm năng cho các startup và cũng là một trong những lĩnh vực được các nhà đầu tư mạo hiểm quan tâm.

Mô hình MOOC nổi tiếng với các trang như Coursera, edX hay Udacity. MOOC (Massive  Online Open Courses – tạm dịch là khóa học trực tuyến mở quy mô lớn) là thuật ngữ dành cho các trang web cung cấp dịch vụ giáo dục trực tuyến kiểu mới, đang dành được nhiều sự chú ý của giới công nghệ và giáo dục trong mấy năm qua. Các trang web này thường liên kết với các trường đại học danh tiếng trên thế giới để cung cấp các khóa học miễn phí, do các giáo sư của các trường đại học này giảng dạy.

ultimate-mooc-guide

Điểm khác nhau của Coursera, edX và Udacity 

Tính đến hiện nay, 3 trang MOOC nổi tiếng trên thế giới, được ghi nhận bởi số lượng người học đông đảo bao gồm Coursera, edX và Udacity.

Với số lượng đối tác trên 100 trường, từ nhiều quốc gia trên thế giới, Coursera hiện có 646 khóa học, trải đều trong rất nhiều lĩnh vực, từ kinh tế, khoa học đến nghệ thuật. edX và Udacity có khoảng 40 trường đại học đối tác. Tuy chỉ có 179 khóa học, các lĩnh vực edX giảng dạy cũng khá đa dạng còn Udacity chỉ có một số lượng nhỏ các khóa học, tập trung vào các ngành khoa học và kỹ thuật.

Tuy số lượng khóa học và sự đa dạng nội dung của các khóa học không đồ sộ như Coursera, edX và Udacity được cho là tạo cảm hứng tốt hơn cho người học. Khác với cách đặt câu hỏi và đưa ra các bài tập của Coursera, edX mang lại các trải nghiệm tương tự với trải nghiệm tại các trường đại học lớn với các phần bài tập và các câu hỏi ngắn để kiểm tra việc hiểu của người học với nội dung khóa học. edX còn xây dựng chương trình thông dịch Python trực tuyến giúp người học, thay vì phải cài nhiều phần mềm trong máy tính thì người học chỉ cần viết mã lệnh Python và xem kết quả chạy ngay lập tức. Python cũng hỗ trợ việc chấm điểm và phản hồi của giáo viên cho sinh viên một cách tự động và nhanh nhất.

Các bài giảng của Udacity ngắn hơn nhiều so với bài giảng của Coursera, thường là từ 2-5 phút, so với 8-20 phút của Coursera. Bên cạnh đó, các khóa học của Udacity còn đi kèm với nhiều tương tác với người học, giúp người học tiếp tục giữ hứng thú đối với khóa học. Việc người dạy của Udacity là một chuyên gia trong lĩnh vực đó hoặc một doanh nhân cũng giúp người học có hứng thú hơn với việc người dạy là một giáo sư đại học. edX và Udacity cũng được đánh giá cao hơn trong việc thiết lập vấn đề, giải quyết chúng bằng các bài giảng và cả cách sắp xếp các video bài giảng.

Mô hình kinh doanh của MOOC

Ngoại trừ edX là mô hình phi lợi nhuận thì mô hình của Coursera và Udacity đều là mô hình có lợi nhuận. Tính đến hiện nay, Coursera đã được đầu tư mạo hiểm lên đến 85 triệu đô. Hợp đồng giữa Coursera và các trường đại học đối tác bao gồm danh sách các cách để tạo ra doanh thu: từ việc thu phí các chứng chỉ được xác nhận bởi các trường đại học, giới thiệu sinh viên tiềm năng cho các nhà tuyển dụng hay học phí. Vào tháng 9 năm 2013, Coursera đạt mức doanh thu 1 triệu đô từ việc cung cấp các chứng chỉ có xác nhận. Vào tháng 1 năm 2013, Coursera đã được hội đồng Giáo dục Hoa Kỳ phê duyệt 5 khóa học để cấp tín chỉ đại học. Bên cạnh đó, Coursera cũng sẽ cung cấp các kỳ thi có giám sát vào cuối mỗi khóa học bằng ProctorU – một hệ thống giám sát kết nối người giám sát và sinh viên qua hệ thống webcam với giá từ 60-90 đô.

Xu hướng MOOC sớm lan sang châu Âu từ đầu năm 2012, tại nhiều nước như Đức, Anh, Pháp hay Phần Lan. Giữa năm 2012, xu hướng này bắt đầu được các trường đại học tại châu Mỹ Latinh chú ý và bắt tay vào triển khai các khóa học MOOC đầu tiên. Tại châu Á, các trường đại học tại Nhật Bản, Indonesia và Malaysia cũng cung cấp các khóa học trực tuyến miễn phí trên quy mô lớn từ đầu năm 2013.

MOOC

MOOC tại Việt Nam : Ưu và khuyết 

Hiện nay, số lượng dân số trẻ chiếm 40% tổng dân số Việt Nam. Đây là thuận lợi cho mô hình MOOC vì đây là độ tuổi mà người dân chuẩn bị hoặc đang tham gia vào lực lượng lao động. Do đó nhu cầu về giáo dục có chất lượng và chi phí không quá đắt rất lớn. Hơn nữa, thực trạng các trường đại học tại Việt Nam không cung cấp các khóa học thỏa mãn nhu cầu của thị trường do sự yếu kém, cứng nhắc của các trường đại học Việt Nam trong việc dạy, cập nhật kiến thức hay tương tác với sinh viên. Theo nghiên cứu gần đây của trường Đại học Khoa học Xã Hội và Nhân Văn, 70% sinh viên ra trường làm trái ngành nghề được học. Với những ưu điểm của edX và Udacity,  đây là một mảng thị trường lớn mà mô hình MOOC có thể khai phá.

Sự khác biệt về mặt ngôn ngữ cũng giúp mô hình MOOC nếu phát triển ở Việt Nam tránh đối đầu trực tiếp với các trang MOOC ở nước ngoài. Hiện tại trên thế giới, chưa có một khóa học MOOC nào giảng dạy bằng tiếng Việt.

Tuy nhiên, khó khăn cho mô hình MOOC tại Việt Nam là tinh thần kỷ luật kém của học viên. Các bài giảng MOOC thường không có bất kỳ ràng buộc nào về tài chính, thời gian cũng như sự giám sát. Bên cạnh đó, thói quen sử dụng Internet của giới trẻ Việt Nam cũng gây ra khó khăn cho việc áp dụng mô hình MOOC. Tuy số lượng người dùng Internet cao, nhưng người dùng Internet tại Việt Nam chủ yếu với mục đích giải trí, chơi game hay đọc báo.

Vào tháng 8 năm 2013, GiapSchool, cổng MOOC đầu tiên được ra mắt ờ Việt Nam. Người sáng lập, ông Giáp Văn Dương tự mình giảng dạy tất cả các khóa học, không chỉ các khóa học trong nhiều lĩnh vực dành cho sinh viên đại học mà còn cho các cấp học thấp hơn. Theo đó, để giảng dạy được trong nhiều lĩnh vực, ông Giáp Văn Dương cũng có nền tảng kiến thức khá đa dạng. Ông Dương từng tốt nghiệp ngành Công nghệ hóa học tại đại học Quốc gia Chonbuk (Hàn Quốc), tiến sĩ ngành Vật lý kỹ thuật đại học Công nghệ Vienna (Áo), từng làm việc và nghiên cứu tại đại học Livepool (Anh), đại học Quốc gia Singapore. Ông cũng được biết đến rộng rãi trong nước với tư cách một nhà bình luận, đăng nhiểu bài báo sắc sảo về nhiều lĩnh vực như khoa học, giáo dục, triết học.

Các bài giảng của GiapSchool được sắp xếp thành khóa học riêng biệt, tương tự cách sắp xếp của edX và Coursera. Đến cuối năm 2013, GiapSchool có khoảng 4000 học viên với 6 khóa học. Hiện nay GiapSchool đã có thêm 2 giảng viên mới giảng dạy, nâng số khóa học của GiapSchool lên 11 khóa học. Các bài giảng của Giapschool thường kéo dài 5 phút. Tuy nhiên giao diện bài giảng còn khá đơn điệu, chưa có tính tương tác cao nhằm thu hút sự chú ý của người học.

Nhìn chung,  đối với mô hình MOOC ở Việt Nam, các nhà sáng lập nên tập trung vào việc tạo cảm hứng cho người học, tạo thói quen tích cực cho người học khi dùng Internet hoặc họ cũng có thể bắt đầu bằng các khóa học cần thiết cho nhiều người, từ đó tạo nên sự chú ý trong những bước đầu.