Mua sách trực tuyến: chờ thói quen thay đổi

Mặc dù dịch vụ mua sách trực tuyến đã xuất hiện từ năm 2005, nhưng đến nay, nó mới chiếm được 5% thị phần. “Hiện tại mọi thứ vẫn chỉ mới sơ khai, tốc độ tăng trưởng của nó quá chậm” – ông Huỳnh Ngọc Hưng, giám đốc điều hành nhà sách trên mạng Vinabook.com nói.


Khi thị trường sách trực tuyến bùng phát, sẽ có 30% độc giả thay vì đến nhà sách,

ngồi tại nhà chọn sách qua mạng. Ảnh: Nguyễn Vinh


“Tôi làm từ sáng đến chiều, đón con nhỏ về rồi chăm lo tụi nó, thời gian đâu ra nhà sách tìm từng cuốn một nên tôi thường đặt sách qua mạng lúc nửa đêm. Một, hai ngày sau người ta qua nhà nhận tiền, rất là nhanh”, Lê Minh Hải, một khách hàng mua sách qua mạng cho biết. Với ưu thế về công cụ tìm kiếm, khách hàng mua sách trực tuyến có thể nhanh chóng tìm được cuốn sách mình cần, tiết kiệm thời gian. Theo thống kê của Vinabook, đối tượng chủ yếu đặt mua sách thường ở độ tuổi 22 – 35, những người có việc làm và bận rộn.

 

Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất của mua sách trực tuyến khiến nhiều người còn e ngại là không trực tiếp thấy được cuốn sách, dẫn đến việc bị giao những bản sách lỗi. Nắm được tâm lý đó, Tiki.vn – một công ty bán sách trực tuyến mới thành lập tháng 3.2010, đã cho khách hàng quyền được đổi sách bị lỗi. Phạm Thanh Trúc (học sinh trường THPT Nguyễn Thị Diệu, TP.HCM), một khách hàng quen thuộc của Tiki cho biết: “Sách lỗi dù biết là do nơi xuất bản, nhưng mình nghĩ, khi đã nhập về, việc kiểm tra lại sách là điều cần thiết. Mỗi khi nhận sách lỗi, dù chỉ là một cuốn nhỏ, tôi đều yêu cầu Tiki đến tận nhà đổi cuốn khác”.

 

Tiki còn mang lại nhiều tiện ích cho khách hàng như: bọc sách, tặng quà khuyến mãi, Tiki xu – một cơ chế điểm thưởng để giảm giá cho khách hàng (có những tháng Tiki giảm giá đến 40% sách của một đơn vị xuất bản). Do đó, chỉ mới thành lập hơn một năm, công ty này đã nhanh chóng chiếm được cảm tình của nhiều người mua sách. Ông Trần Ngọc Thái Sơn, giám đốc điều hành của Tiki chia sẻ: “Giảm giá sách đến 40% như thế chắc chắn là lỗ. Nhưng thay vì chi tiền cho dịch vụ PR, tôi muốn dùng số tiền đó cho dịch vụ chăm sóc khách hàng.Tôi muốn mang lại lợi ích cho khách hàng tốt nhất để họ tiếp tục đặt mua sách và giới thiệu thêm nhiều bạn bè”.

 

Hiện tại, hầu hết những đơn vị bán sách trực tuyến lớn như: Vinabook, Tiki, nhà sách Phương Nam… đều giảm giá 10% cho gần như mọi đầu sách. Ngoài ra, số lượng sách giảm giá 10 – 30% cũng tương đương một số nhà sách chính thống. Chi phí vận chuyển sách cũng không phải là vấn đề lớn, vì các công ty đều có chính sách miễn phí vận chuyển cho những đơn hàng 70.000 – 100.000 đồng trên địa bàn TP.HCM – nơi chiếm 70% số đơn hàng mua sách trực tuyến trong cả nước. Chính vì vậy, giá cả không phải là điều cản trở khách hàng đặt mua sách trực tuyến khi so sánh với giá mua sách trực tiếp như nhiều năm trước.

 

Hiện nay, bên cạnh những nhà sách trực tuyến tên tuổi nói trên thì vẫn có rất nhiều những nhà sách nhỏ, lẻ hoạt động trên mạng, số lượng chưa thể thống kê được, chất lượng dịch vụ còn yếu. Trương Lê Na, trưởng nhóm Book & Friend Club cho biết: “Tôi từng đặt mua sách trực tuyến ở một nhà sách nhỏ trên mạng do bạn giới thiệu, nhưng sau vài lần, tôi không muốn mua nữa, bởi lần nào nhận sách tôi cũng có cảm giác đó là sách lậu vì cuốn sách trông quá cũ”. Ông Nguyễn Thế Truật, phó giám đốc nhà xuất bản Trẻ cho biết: “Lợi dụng đặc điểm khách hàng không thấy được sách trực tiếp, nhiều nhà sách nhỏ trên mạng bán sách giả để ăn lời 50 – 60%”.

 

Chiếm 3% trong thị phần 5% của dịch vụ sách trực tuyến, hiện Vinabook là công ty có quy mô lớn nhất trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, ngay cả Vinabook cũng phải chịu lỗ khoảng thời gian đầu từ năm 2005 – 2009, và chỉ bắt đầu có lợi nhuận từ năm qua. “Tất cả nằm ở thói quen. Nhưng tôi nghĩ không lâu nữa, năm nay hoặc năm sau thị trường trực tuyến sẽ bùng phát vì đang có trào lưu mua hàng theo nhóm trên mạng. Nó sẽ làm mọi người quen dần với việc mua hàng trực tuyến, từ đó góp phần làm tăng thị phần mua sách trên mạng”, giám đốc điều hành Vinabook phân tích.

 

Hiện tại, khó khăn lớn nhất mà các công ty sách trực tuyến phải đối mặt là hệ thống thanh toán. “Thanh toán qua tài khoản sẽ tiện lợi hơn cho chúng tôi trong việc quản lý tiền, nhưng khách hàng vẫn quen với việc thanh toán tiền mặt, kể cả giới nhân viên văn phòng đã có tài khoản ngân hàng hay thẻ ATM. Do đó, chúng tôi lại phải tốn thêm chi phí để chuyển lượng tiền mặt nhỏ lẻ thành tiền trong tài khoản”, ông Huỳnh Ngọc Hưng cho biết. Bên cạnh đó, hệ thống dịch vụ vận chuyển cũng gặp nhiều khó khăn. “Các nước đều có những công ty chuyên làm dịch vụ vận chuyển chuyên nghiệp. Các công ty vận chuyển ở Việt Nam, thái độ phục vụ của nhân viên giao hàng chưa chuyên nghiệp… Vì vậy, công ty chúng tôi phải tự đào tạo một lượng nhân viên riêng để giao hàng. Tỷ lệ nhân viên giao hàng riêng và nhân viên ở công ty vận chuyển là 50 – 50”, ông Thái Sơn cho biết.

Hai đến ba năm nữa sẽ là thời điểm bùng phát của thị trường sách trực tuyến – đó là hy vọng của giới kinh doanh sách qua mạng. “Tôi nghĩ người tiêu dùng đã khá quen với việc mua sách trực tuyến rồi, chỉ còn chờ thời gian để thay đổi thói quen nữa thôi”, giám đốc điều hành của Tiki nhận định.

 

Theo SGTT