Social Graph: Vì sao nó là thứ quan trọng nhất đối với Facebook?

Facebook có rất nhiều thứ quan trọng và gần như không thể thiếu đối với mọi người. Ví dụ như chia sẻ ảnh, cập nhật trạng thái, viết notes… Vậy Social Graph là cái gì mà quan trọng như thế. Social Graph là một khái niệm  

Thật là một sự nhầm lẫn ngọt ngào khi nghĩ rằng Mark Zuckerberg tạo ra mạng xã hội lớn nhất như Facebook ngày nay. Đúng là Mark là một thiên tài, nhưng anh ấy không tạo ra mạng xã hội một mình được, cũng chẳng phải là các đồng nghiệp và nhân viên của Facebook tạo ra mạng xã hội. Vậy thì ai mới là người tạo ra? Câu trả lời rất đơn giản là bạn & các bạn của bạn, hay nói đúng hơn là “tất cả các bạn” – Những người đang tự nguyện kết nối và chia sẻ những thông tin từ riêng tư, công việc cho đến sở thích….. Vì sao tôi lại nhấn mạnh điều này, vì nó liên quan đến một khái niệm sắp nói đến – “Social Graph”, các bạn có thể nghe nhiều nhưng có thể vẫn chưa hiểu chính xác nó là gì? Sự thành công của Facebook đến từ khái niệm về Social Graph. Vậy “social graph” là gì?   Những geekers giải thích nó như thế này

“Social Graph draws an edge between you and the people, places, and things you interact with online”

Dịch ra nghĩa nôm na là:

“Social Graph chỉ rõ đường kết nối giữa bạn với mọi người, mọi địa điểm và mọi vật mà bạn tương tác trên internet”

Nhưng tiếc thay bạn không phải là geekers mà chỉ là những người bình thường. Vậy nên tôi sẽ cho một ví dụ để bạn hiểu rõ hơn về social graph.

Ví dụ nhé: Bạn có hẹn với bạn bè của mình tại một quán café. Bạn đang dùng nước cùng bạn bè, chụp hình, nói chuyện và chia sẻ câu chuyện lên facebook của mình, bạn tag thêm bạn bè, check in địa điểm quán … Tiếp tục bạn thấy quán café này rất xinh, phục vụ rất chu đáo, thức uống ngon và nhân viên thì tận tình đến mức bạn vào facebook tìm Fanpage của quán hay của thương hiệu, click “Like” và Follow quán, nếu bạn muốn tương tác nữa, bạn sẽ viết 1 Review về quán và chấm điểm cho quán… Bạn có thể làm nhiều thứ hơn và tương tác với nhiều hơn trong một ví dụ đơn giản như trên. Tuy nhiên tôi sẽ dừng lại và giải thích ý nghĩa của Social Graph từ ví dụ trên nhé.   Theo thuật ngữ kiểu máy tính thì cứ mỗi lần bạn click “Like”, tag 1 ai, check in một địa điểm, hay review về thương hiệu … thông qua Facebook thì bạn đang tạo 1 “EDGE” (dịch nôm na là “đường kết nối”)

“The edge is the connection point between you and other people, places, or things”

  Social Graph sẽ vẽ rất nhiều “EDGE” như thế xung quanh bạn và tất cả những thứ liên quan đến bạn. Tất nhiên xét nếu bạn của bạn là trung tâm thì bạn của bạn cũng có rất nhiều “EDGE” như thế. Suy rộng ra quy mô toàn xã hội thì ta có thể tưởng tượng số lượng “EDGE” khổng lồ tới mức nào. Những “EDGE” này có thể lập đi lặp lại vì việc bạn tương tác thường xuyên với bạn bè, địa điểm và sự vật. Điều này sẽ chỉ rõ mối quan hệ thân thiết cũng như mối quan tâm của bạn thực tế bên ngoài như thế nào. Ta có thể hình dung như những đường thẳng được vẽ chồng lên nhau ngày một nhiều và từ một đường thẳng mờ nhạt nó được tô đậm lên qua thời gian.   Đa phần mọi người đều nhầm lẫn khi nghĩ rằng “Social Graph” là một bản đồ theo kiểu biểu đồ kinh doanh hay toán học. Thực sự thì “Social Graph” là một dạng cấu trúc dữ liệu _ “data structure”, nó phức tạp hơn giống hình dưới đây

Social Graph đơn giản của 1 cá nhân   Social Graph suy rộng của xã hội đơn giản   Social Graph suy rộng của xã hội phức tạp

Đến đây, các bạn có thể mường tượng và hiểu thêm được rất nhiều về “Social Graph” rồi đúng không? Tuy nhiên, vì sao khái niệm về social graph lại có vai trò cực kì quan trọng đối với Faceboook? Ta cùng đi tìm câu trả lời tiếp.

Social Graph là một nền tảng

Ngay từ đầu, Facebook đơn giản mong muốn đưa mọi thứ bạn làm lên trên Internet và đặc biệt là đặt tất cả chúng lên Facebook. Tất cả những hình ảnh, bài viết, status, mối quan hệ… mà bạn đưa lên Facebook đều là một phần của social graph. Tuy nhiên, thứ quan trọng không chỉ là thuật toán của social graph mà còn là dữ liệu của social graph. Facebook thông qua social graph biết rất rõ những “EDGE” của bạn và của cả hệ thống. Đi kèm với mỗi “EDGE” này là những thông tin về mối quan hệ, tình cảm, sự yêu ghét… Chính những thông tin này trở nên ngày càng quan trọng để Facebook sử dụng chúng cho rất nhiều việc khác.

Ví dụ: Một ngày đẹp trời, bạn nhận thấy được lời mời tham gia vào một mạng xã hội khác như Pinterest hay Tripadvisor. Bạn vào web thì thấy xuất hiện bạn bè và những người quen của mình đã tham gia vào mạng xã hội này thông qua tài khoản Facebook. Tất cả những thứ đó được thực hiện nhờ social graph. Có bao giờ bạn thích một fanpage, một thương hiệu, một cửa hàng… chỉ vì thấy bạn bè mình cũng thích chứ bạn chưa tìm hiểu về chính bản thân fanpage hay thương hiệu đó không? Tất cả đều là nhờ social graph.

  Quay trở lại với Social Graph, như ví dụ trên ta thấy có hàng triệu ứng dụng, hàng trăm triệu fanpage, thương hiệu…sử dụng social graph để phục vụ cho công việc của chính thương hiệu, fanpage, ứng dụng đó. Thậm chí những mạng xã hội khác cũng thành công vì ứng dụng social graph của facebook. Một trong những tính năng bạn hay thấy là chức năng “find friends”, find friends cho phép mạng xã hội mới tìm kiếm & mời gọi bạn bè tham gia cùng, từ đó có thể phát triển theo kiểu Growth Hacks và cũng có thể trở thành một MXH mới cạnh tranh với Facebook. Nói thế vì có thời điểm Facebook kiểm soát chặt chẽ và đưa vào điều khoản sử dụng của mình về việc hạn chế những MXH khác sử dụng Social Graph. Thậm chí Facebook còn khai tử một ứng dụng tìm kiếm xã hội mới được ra đời bởi Yandex có tên gọi là Wonder chỉ 3 giờ sau khi ứng dụng này chính thức ra mắt và hoạt động. Nhiều thông tin còn tiết lộ phía Yandex đã phải cầu xin đúng nghĩa để giữ sự tồn tại cho ứng dụng này nhưng Facebook chẳng thèm quan tâm. Trong nội dung chính sách của mạng xã hội này đã khẳng định:

“Các mạng xã hội cạnh tranh: (a) Bạn không thể sử dụng nền tảng Facebook để xuất dữ liệu người dùng sang hệ thống mạng xã hội cạnh tranh khác mà không được sự đồng ý của chúng tôi”.

Chính vì vậy Facebook đã & đang làm tất cả để giữ an toàn cho dữ liệu này tránh rơi vào tầm với của các đối thủ cạnh tranh   Động thái này sẽ góp phần ngăn chặn các đối thủ cạnh tranh phát triển để mang lợi thế riêng về cho mạng xã hội này. Tuy nhiên, cũng tồn tại một bất cập lớn ở đây đó chính là điều này sẽ hạn chế các startup xây dựng sản phẩm quanh nền tảng của Facebook. Nhiều công ty đòi hỏi sản phẩm của mình phải tích hợp tính năng Find Friends và dữ liệu của Facebook mới trở nên có giá trị đối với người dùng mới.   Vào mùa thu năm 2011, Facebook giới thiệu Open Graph, là một dạng mở rộng của social graph tính đến bây giờ. Tiếp đó, Facebook đưa ra tính năng Graph Search vô cùng tuyệt vời và làm Google hết sức lo lắng về công cụ tìm kiếm trong tương lai. Tất cả đều là nhờ nền tảng của social graph. Và cũng có thể có thêm nhiều tính năng khác chưa được Facebook giới thiệu nhờ nền tảng social graph phải không các bạn? Chúng ta cùng chờ đợi và tự tìm câu trả lời trong tương lai nhé.

Social Graph là cỗ máy dữ liệu lớn và là bộ não của của cỗ máy quảng cáo Facebook

Mỗi ngày, có hàng tỷ lượt “Like”, hàng trăm triệu ảnh được chia sẻ, hàng chục triệu mối quan hệ mới được hình thành….trên Facebook và ngày làm cho social graph ngày một lớn. Điều này đòi hỏi Facebook cần có thuật toán để xử lí toàn bộ một cách vẹn toàn nhất. Một mặt, facebook sẽ phải tiêu tốn rất nhiều tài nguyên lưu trữ và tốn hàng loạt chi phí duy trì và bảo đảm hệ thống hoạt động. Nhưng bên cạnh đó, facebook cũng có cơ hội khai thác hệ thống dữ liệu cực lớn này. Một trong những khai thác dễ thấy nhất là Facebook ứng dụng nó vào việc quảng cáo. Bạn có biết hệ thống quảng cáo của Facebook có gì đáng gờm không? Đó là tính “hướng đối tượng” một cách chính xác nhất trên Internet mà Google cũng phải nễ sợ. Vì sao facebook lại hướng đúng đối tượng (mục tiêu) của một chiến dịch quảng cáo? Vì chính bản thân người dùng tự nguyện khai báo và cung cấp thông tin cho Facebook sử dụng.

Ví dụ: Bạn muốn quảng cáo của mình chỉ xuất hiện ở Việt Nam, tại thành phố Hồ Chí Minh, là nam giới, độ tuổi từ 18 – 25 tuổi…. Chúng ta có thể mở rộng thêm các tiêu chí quảng cáo như là sinh viên của trường Đại học Kinh tế Tp Hồ Chí Minh…. thì theo bạn công cụ quảng cáo nào là phù hợp nhất. Câu trả lời tất nhiên là Facebook.

  Tính hướng đối tượng được xây dựng trên nền tảng của social graph, trở thành công cụ kiếm tiền cho hệ thống quảng cáo của Facebook một cách hữu hiệu nhất mà các công ty đối thủ đều hết sức thèm khát. Do đó, chừng nào người dùng còn tương tác và tự nguyện cung cấp thông tin cho Facebook thì lúc đó facebook còn trở thành một thế lực đáng gờm nhé.

Vĩnh Nghi/ Founder TheBusiness.vn